Το εκπαιδευτικό σεμινάριο «Ευρωπαϊκό δίκαιο ασύλου & προσφύγων: Σύγχρονες ευρωπαϊκές εξελίξεις» πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του έργου «Η Ευρωπαϊκή Διακυβέρνηση της Μετανάστευσης». Αναπτύχθηκε σε πέντε θεματικές ενότητες, καθεμία με το δικό της αντικείμενο και τους δικούς της εισηγητές.
Η πρώτη θεματική ενότητα είχε τίτλο «Διεθνής Προστασία Προσφύγων». Τον χαιρετισμό απηύθυνε ο Γιάννης Βαληνάκης, Καθηγητής και Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κέντρου Αριστείας Jean Monnet ΕΚΠΑ, με συντονιστή τον Ιωάννη Στριμπή, Επίκ. Καθηγητή στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου και Επιστημονικό Διευθυντή του Κέντρου. Ο πρώτος ομιλητής, Βασίλειος Χριστογιώργος, Ειδικός Συνεργάτης Προστασίας της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες, ανέπτυξε τις βασικές αρχές της διεθνούς προστασίας των προσφύγων με βάση τη Σύμβαση της Γενεύης του 1951 και το Πρωτόκολλο της Νέας Υόρκης του 1967, τον ορισμό του πρόσφυγα, τους λόγους αποκλεισμού από τη διεθνή προστασία, την ελληνική διαδικασία ασύλου και σχετικά στατιστικά στοιχεία αναγκαστικού εκτοπισμού. Ο Γιώργος Δαφνής, Δικηγόρος Αθηνών και στέλεχος της Ύπατης Αρμοστείας, εστίασε στην αρχή της μη επαναπροώθησης, το πεδίο εφαρμογής της ως προς τα υποκείμενα και τον τόπο, τα δεσμευόμενα όργανα, τις εξαιρέσεις και τη σχετική νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Η Λυδία-Μαρία Μπολάνη, Υπεύθυνη Θεμάτων Προστασίας στο Γραφείο Ελλάδος της Ύπατης Αρμοστείας, αναφέρθηκε στα δικαιώματα των αναγνωρισμένων προσφύγων, στην άδεια διαμονής, στην αρχή της οικογενειακής ενότητας, στα δικαιώματα εργασίας, στέγασης, υγείας και εκπαίδευσης, στο φαινόμενο των δευτερογενών μετακινήσεων και στην
οικογενειακή επανένωση. Η συνάντηση έκλεισε με συζήτηση υπό τον συντονισμό του κ. Στριμπή.
Στη συνέχεια, η δεύτερη θεματική ενότητα εστίασε στο «Κοινό Ευρωπαϊκό Σύστημα Ασύλου (ΚΕΣΑ): Δημιουργία και Εξέλιξη – Ένοπλη σύρραξη στην Ουκρανία και εξελίξεις στο δίκαιο ασύλου», με συντονισμό από τη Μεταξία Κουσκουνά, τ. Επικ. Καθηγήτρια Νομικής ΕΚΠΑ, και τον Ιωάννη Στριμπή. Η Μαρία-Ντανιέλλα Μαρούδα, Αναπλ. Καθηγήτρια Διεθνούς Δικαίου στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, ανέλυσε τα πορίσματα της έκθεσης του Διεθνούς Οργανισμού Μετανάστευσης για τις τάσεις μετανάστευσης του 2024, το Νέο Σύμφωνο για το Άσυλο και τηΜετανάστευση, τον καταμερισμό ευθύνης και την αρχή της αλληλεγγύης, με ιδιαίτερη αναφορά στην περίπτωση της Ουκρανίας. Ο Αναστάσιος Μπρακατσούλας, Διδάκτωρ Ευρωπαϊκού Δικαίου και Μεταδιδακτορικός Ερευνητής Νομικής ΕΚΠΑ, παρουσίασε την ιστορική εξέλιξη και τις γενικές αρχές του ΚΕΣΑ. Ακολούθησε παρέμβαση της Χρυσαφώς Τσούκα, Αναπλ. Καθηγήτριας Νομικής ΕΚΠΑ, σχετικά με το καθεστώς προσωρινής προστασίας στο δίκαιο αλλοδαπών. Ο Ιωάννης Κούρτης, Διδάκτωρ Ευρωπαϊκού Δικαίου και Μεταδιδακτορικός Ερευνητής Νομικής ΕΚΠΑ, παρουσίασε το σύστημα «Δουβλίνο ΙΙΙ», τις συνέπειες της προσφυγικής κρίσης του 2015 σε αυτό και τη
σχετική νομολογία του Δικαστηρίου της ΕΕ. Η συνάντηση ολοκληρώθηκε με συζήτηση υπό τη μορφή ερωτο-απαντήσεων.
Ακολούθησε η τρίτη θεματική ενότητα, αφιερωμένη στο «Σύμφωνο ΕΕ για το Άσυλο και την Μετανάστευση», με συντονιστή τον Ιωάννη Κούρτη. Ο Μάρκος Καραβίας, τ. Διευθυντής της Υπηρεσίας Ασύλου και Δρ. Νομικής Πανεπιστημίου της Οξφόρδης, παρουσίασε το περιεχόμενο, τη διαδικασία διαπραγμάτευσης, τους τέσσερις βασικούς πυλώνες, τις καινοτομίες και τα προβλήματα του νέου Συμφώνου. Η Γιάννα Χατζηχάννα, Εισαγγελέας της Δημοκρατίας στη Νομική Υπηρεσία της Κυπριακής Δημοκρατίας, σχολίασε το Σύμφωνο από την οπτική της Κύπρου, τις αντιδράσεις κρατών μελών και τις προκλήσεις που απορρέουν από αυτό, ιδίως ως προς την αλληλεγγύη και την εθελοντική μετεγκατάσταση. Η Κοραλία Κοντού, Υπεύθυνη Διαχείρισης Έργων στη Διεύθυνση Μετανάστευσης και Εσωτερικών Υποθέσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, παρουσίασε την τρέχουσα κατάσταση και τα δομικά στοιχεία του νέου Συμφώνου, τα ορόσημα υλοποίησής του και τη δυνατότητα κίνησης διαδικασίας επί μη εφαρμογής του. Στην ενότητα προβλεπόταν επίσης η συμμετοχή της Ρεβέκκας-Εμμανουέλας Παπαδοπούλου, Αναπλ. Καθηγήτριας Νομικής ΕΚΠΑ, και εκπροσώπου της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες. Η συνάντηση έκλεισε με συζήτηση υπό τον συντονισμό του κ. Στριμπή.
Η τέταρτη θεματική ενότητα στράφηκε στο «Δίκαιο Ασύλου και Προσφύγων: Εφαρμογή σε ιδιαίτερες ομάδες», με συντονίστρια τη Χρυσαφώ Τσούκα. Εισηγήθηκαν ο Δρ. Φαίδωνας Βαρέσης, Επίκ. Καθηγητής στο Cambridge, η Δρ. Θεοδώρα Γαζή, Δ.Ν. και Μεταδιδακτορική Ερευνήτρια Νομικής ΕΚΠΑ, και η Σοφία Ζησάκου, Υποψήφια Διδάκτωρ Νομικής και Δικηγόρος.
Το σεμινάριο ολοκληρώθηκε με την πέμπτη θεματική ενότητα, αφιερωμένη στον «Έλεγχο εφαρμογής Δικαίου Ασύλου και Προσφύγων», υπό τον συντονισμό της Ρεβέκκας-Εμμανουέλας Παπαδοπούλου. Εισηγήθηκαν η Δρ. Κατερίνα Κουτσοπούλου, Πρωτοδίκης Διοικητικών Δικαστηρίων και Μεταδιδακτορική Ερευνήτρια Νομικής ΕΚΠΑ, η Τατιάνα Παπαδοπούλου, από την ειδική νομική υπηρεσία της ΕΕ στο ΥΠΕΞ, και η Δρ. Ελένη Μίχα, Δ.Ν. και μέλος ΕΔΙΠ της Νομικής Σχολής ΕΚΠΑ.
